راهنمای انجام مطالعات در پروژه های بهسازی لرزه ای

جمهوري اسلامی ایران

ریاست جمهوري

معاونت برنامه ریزي و نظارت راهبردي

 

راهنماي انجام مطالعات خدمات جنبی در

پروژههاي بهسازي لرزهاي

نشریه شماره 390

 

 

معاونت امور فنی

دفتر امور فنی، تدوین معیارها

و کاهش خطرپذیري ناشی از زلزله

 

 

1386

اصلاح مدارك فنی

 

خواننده گرامی:

دفتر امور فنی، تدوین معیارها و کاهش خطرپذیري ناشـی از زلزلـه معاونـت برنامـهریـزي و نظـارت راهبردي ریاست جمهوري، با استفاده از نظر کارشناسان برجسته مبادرت به تهیه این نشریه نمـوده و آن را براي استفاده به جامعه مهندسی کشور عرضه نموده است. بـا وجـود تـلاش فـراوان، ایـن اثـر مصون از ایرادهایی نظیر غلطهاي مفهومی، فنی، ابهام، ایهام و اشکالات موضوعی نیست.

از اینرو، از شما خواننده گرامی صمیمانه تقاضا دارد در صورت مشاهده هرگونه ایـراد و اشـکال فنـی

مراتب را به صورت زیر گزارش فرمایید:

-1 شماره بند و صفحه موضوع مورد نظر را مشخص کنید. -2 ایراد مورد نظر را به صورت خلاصه بیان دارید.

-3 در صورت امکان متن اصلاح شده را براي جایگزینی ارسال نمایید. -4 نشانی خود را براي تماس احتمالی ذکر فرمایید.

کارشناسان این دفتر نظرهاي دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت.

پیشاپیش از همکاري و دقت نظر جنابعالی قدردانی میشود.

نشانی براي مکاتبه : تهران، خیابان شیخبهایی، بالاتر از ملاصدرا، کوچه لادن، شماره 24، دفتـر امـور

فنــی ، تــدوین معیارهــا و کــاهش خطرپــذیري ناشــی از زلزلــه – صــندوق پــستی 19917 – 45481 E-mail: tsb.dta@

ه نام خداوند بخشنده و مهربان

 

پیشگفتار

انسان از آغاز خلقت همواره با موضوع بلایاي طبیعی مواجه بوده و تلاش نموده است تا این حوادث و سوانح طبیعت را مدیریت و کنترل نماید و زندگی خود را از این خطرات، ایمن و محفوظ دارد. در میان بلایاي طبیعی، زلزله از ویژگیهاي خاصی برخوردار بوده و در قرن گذشته با توجه به عوامل زیر اهمیت بیشتري به مدیریت بحران زلزله داده شده است:

  • افزایش تعداد شهرها در نقاط مختلف که بسیاري در مناطق فعال لرزهخیز واقعند.
  • گسترش و توسعه شهرها به گونهاي که گسلهاي زیادي در داخل شهرها قرار گرفتهاند.
  • افزایش تراکم جمعیت شهرها که باعث افزایش تعداد قربانیان زلزله گردیده است.
  • افزایش کمی و کیفی تاسیسات و امکانات مختلف شهري، که باعث افزایش سرمایهگذاري انسان در شهرها و گـسترش خسارات مالـی ناشـی از زلـزلـه شده است.
  • پیشرفت دانش لرزهشناسی و مهندسی زلزله، که بشر را قادر به ثبت اطلاعات زلزلههاي گذشته و تجزیه و تحلیل هر چه دقیقتر آنها نموده است.

ایران از نظر لرزهخیزي در منطقهي فعال جهـان قـرار دارد و بـه گـواهی اطلاعـات مـستند علمـی و مـشاهدات قـرن بیـستم از خطرپذیرترین مناطق جهان در اثر زمین لرزههاي پرقدرت محسوب میشود. در سالهاي اخیر به طور متوسط هر پنج سال یک زمین لرزه با صدمات جانی و مالی بسیار بالا در نقطهاي از کشور رخ داده است و در حال حاضر ایران در صدر کشورهایی اسـت کـه وقـوع زلزله در آن با تلفات جانی بالا همراه است. گرچه جلوگیري کامل از خسارات ناشی از زلزلههاي شدید بـسیار دشـوار اسـت لـیکن بـا افزایش سطح اطلاعات در رابطه با لرزهخیزي کشور، آموزش همگانی و ترویج فرهنگ ایمنـی، شناسـایی و مطالعـه دقیـق وضـعیت آسیبپذیري مستحدثات (ساختمانها، تاسیسات زیربنایی و شریانهاي حیاتی) و ایمنسازي و مقاومسازي صـحیح و اصـولی آنهـا، میتوان تا حد مطلوب تلفات و خسارات ناشی از زلزلههاي آتی را کاهش داد.

یکی از برنامههاي مهم در دست اقدام دولت براي کاهش خطرپذیري کشور در برابر زلزله که راهبـري و مـدیریت آنـرا سـازمان

مدیریت و برنامهریزي کشور برعهده دارد،

زیربنایی و شریانهاي حیاتی کشور است و در این برنامه در قالب طرحهاي تملک داراییهاي سرمایهاي از سال 81 موضـوع در دست اقدام میباشد که شامل مستحدثات زیر است:

  • بیمارستانهاي بزرگ و مراکز امدادرسانی و آتشنشانی
  • ساختمانهاي استراتژیک و مراکز مهم دفاعی
  • مراکز آموزش عالی و مدارس
  • پلهاي مهم شهر تهران و پلهاي مهم راهآهن
  • تاسیسات مهم نفت و گاز و پالایشگاههاي اصلی کشور
  • مراکز مهم مخابراتی، اطلاعرسانی و صدا و سیما
  • تاسیسات مهم تولید و توزیع برق و شبکه آبرسانی شهري

از جمله نیازها و ملزومات مهم این برنامه لزوم تدوین ضـوابط، دسـتورالعملهـا و معیارهـاي فنـی بهـسازي لـرزهاي مستحدثات موجود میباشد که این امر در سیاستهاي ابلاغی مقام معظم رهبري در خصوص پیشگیري و مـدیریت بحـرانهـاي طبیعی و نیز در سند توسعه فرابخشی کاهش خطرپذیري ناشی از زلزله مورد تاکید قرار گرفته است.

یکی از موضوعات و مراحل بسیار مهم مطالعات بهسازي لرزهاي، مرحلهي ارزیابی آسیبپـذیري سیـستم مـورد بررسـی (اعـم از ساختمان، شریانهاي حیاتی و …) است. احراز شناخت کامل و کافی از مشخصات مصالح و ساختگاه بسته به هدف بهسازي انتخـابی

  • نوع تحلیل، مستلزم انجام آزمایشهاي مقاومت مصالح و ژئوتکنیک است. لذا نشریهي حاضر با عنوان “راهنمـاي انجـام مطالعـات خدمات جنبی در پروژههاي بهسازي لرزهاي”، با تلاش گروه هدایت فنی شرکت خدمات مدیریت ایرانیـان و کارشناسـان دفتـر امـور فنی، تدوین معیارها کاهش خطرپذیري ناشی از زلزله تدوین شده است. همچنین از شرکتهاي مهندسان مشاور و متخصصان مرتبط با ژئوتکنیک و مقاومسازي در این خصوص کسب نظر شده و تمامی نقطهنظرات اعمال و متن نهایی شده اسـت. جـا دارد از همـهي این عزیزان قدردانی نماید.

با همهي تلاش انجامشده قطعا هنوز کاستیهایی در متن موجود است که إنشاءا… کاربرد عملی و در سـطح وسـیع ایـن نـشریه توسط مهندسان، موجبات شناسایی و برطرف نمودن آنها را فراهم خواهد نمود.

در پایان، از تلاش و جدیت مدیرکل محترم دفتر امور فنی، تدوین معیارها و کـاهش خطرپـذیري ناشـی از زلزلـه، سـرکار خـانم مهندس بهناز پورسید، معاون و کارشناسان دفتر آقایان مهندس علی تبـار، مهندس علیرضا توتونچی، مهندس رضا اسفندیاري صـدق

  • خانمها مهندس نسرین ابوالحسنی و مهندس شهرزاد روشنخواه در هدایت امر تهیه و نهایی نمودن این نـشریه، تـشکر و قـدردانی مینماید. امید است شاهد توفیق روزافزون همهي این بزرگواران در خدمت به مردم شریف ایران اسلامی باشیم.

حبیب امینفر

معاون امور فنی

مردادماه 1386

فهرست مطالب

 

 

 

 

فصل اول- کلیات

-1-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… 3

-2-1 ملاحظات ویژه………………………………………………………………………………………………………………. 6

-3-1 تعاریف……………………………………………………………………………………………………………………….. 6

فصل دوم- تخریب و سونداژ

-1-2 تعریف……………………………………………………………………………………………………………………….. 9

-2-2 هدف 9…………………………………………………………………………………………………… …………………………..

-3-2 ملاحظات…………………………………………………………………………………………………………………….. 9

فصل سوم- شناسایی

-1-3 تعریف……………………………………………………………………………………………………………………… 13

-2-3 هدف……………………………………………………………………………………………………………………….. 13

-3-3 ملاحظات…………………………………………………………………………………………………………………… 13

فصل چهارم- آمادهسازي

-1-4 تعریف……………………………………………………………………………………………………………………… 21

-2-4 هدف……………………………………………………………………………………………………………………….. 21

-3-4 ملاحظات…………………………………………………………………………………………………………………… 22

فصل پنجم- آزمایشهاي مقاومت مصالح

-1-5 تعریف……………………………………………………………………………………………………………………… 25

-2-5 هدف……………………………………………………………………………………………………………………….. 25

-3-5 ملاحظات…………………………………………………………………………………………………………………… 25

فصل ششم- پی و آزمایشهاي مرتبط با خاك ساختگاه

-1-6 هدف……………………………………………………………………………………………………………………….. 35

-2-6 ملاحظات…………………………………………………………………………………………………………………… 35

فصل هفتم- ترمیم

-1-7 تعریف……………………………………………………………………………………………………………………… 41

-2-7 هدف……………………………………………………………………………………………………………………….. 41

-3-7 ملاحظات…………………………………………………………………………………………………………………… 41

پیوست الف- فهرست خدمات حداقل مطالعـات ژئوتکنیـک و مقاومـت مـصالح بـراي پـروژههـاي بهـسازي لـرزهاي

ساختمانهاي موجود…………………………………………………………………………………………………………….. 47

پیوست ب- شرح خدمات حداقل مطالعات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح پلها 53………………………. …………………………..

 

 

-1-1 مقدمه

 

مطالعات خدمات جنبی یکی از اساسیترین نیازهاي پروژههاي بهسازي لرزهاي بوده و در حقیقت این مطالعات به عنوان پیشنیاز انجام مطالعات ارزیابی آسیبپذیري لرزهاي مطرح است. همچنین اعتبار نتایج حاصل از مطالعات ارزیابی آسیبپذیري، کاملا بستگی به دقت و صحت اطلاعاتی دارد که از انجام مطالعات خدمات جنبی، حاصل میگردد. از طرف دیگر یکی از دلایل اصلی طولانی شدن مطالعات ارزیابی آسیبپذیري لرزهاي، بحث عدم انجام مطالعات خدمات جنبی در زمان مناسب است که با توجه به تجربیات موجود، این موضوع خود به تنهایی میتواند باعث ایجاد تاخیرهاي قابل توجه در روند پیشرفت پروژههاي بهسازي لرزهاي شود.

 

به طور کلی فرآیند بهسازي لرزهاي از سه مرحله تشکیل شده که در نمودار زیر، این مراحل به همراه جزییات مربوط، معرفی شدهاند.

 

مرحلهي سوم: اجراي طرح بهسازي مرحلهي دوم: تهیهي طرح بهسازي مرحلهي اول: ارزیابی آسیبپذیري لرزهاي

مطالعات خدمات جنبی

 

(ارزیابی آسیبپذیري لرزهاي) و عموما پس از اتمام و ارایهي گزارش ارزیابی کیفی آسیبپذیري لرزهاي، انجام میگیرد و هدف از انجام این مطالعات نیز بهدست آوردن و یا تکمیل و تدقیق کلیهي اطلاعاتی است که در ارزیابی آسیبپذیري لرزهاي سازه، مورد نیاز است.

در تنظیم این راهنما به هر یک از اقداماتی که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم با انجام مطالعات خدمات جنبی در ارتباط است، فصل جداگانهاي اختصاص داده شده و همچنین به تناسب عنوان هر فصل، ملاحظات و جزییات مربوط مطرح شده است.

ترتیب انجام، دامنه، تعداد و نوع آزمایشهاي مورد نیاز در هر پروژه، طبق ضوابط دستورالعملهاي بهسازي لرزهاي یا به صورت ابلاغی، جداگانه تعیین میگردد. به طور نمونه در این مورد به پیوستهاي راهنماي حاضر، مراجعه شود.

لیست خدمات جنبی در حالت کلی شامل موارد زیر است:

-1 تهیهي نقشههاي معماري و سازهاي وضع موجود

-2 سونداژ و تخریب

-3 شناسایی

-4 برآورد خطر زلزله در صورت نیاز

 

-2-1 ملاحظات ویژه

-1 تعداد، محل و نوع آزمایشها و سونداژها، باید بر اساس ضوابط ارایه شده در دستورالعمل بهسازي لرزهاي ساختمانهاي موجود، تعیین شود.

-2 مرجع تنظیم قراردادهاي مطالعات خدمات جنبی، “تعرفهي ژئوتکنیک و مقاومت مصالح” است.

-3 مشاوران اصلی طرحهاي بهسازي لرزهاي، وظیفهي تعیین، بررسی، تفسیر و تایید کمیت و کیفیت کلیهي گزارشها و مطالعات مشاوران فرعی (براي تعیین خطر زلزله، خدمات ژئوتکنیک، کیفیتسنجی مصالح، تاسیسات و غیره) را به عهده دارند. به عنوان یک روش میتوان چکیدهي فرضیات، روش ها و نتایج کار مشاوران فرعی را در درون گزارشهاي استاندارد مطالعات بهسازي لرزهاي و در فصل خاص مبحث مربوط، ارایه و استفاده کرد. اصل گزارشهاي مشاوران فرعی نیز صرفا در حد پیوست گزارشهاي اصلی، باید آورده شوند.

-4 حضور نمایندهي مشاور اصلی، به منظور نظارت تطبیقی بر انجام خدمات جنبی و نیز حضور نمایندهي کارفرما در موارد نیاز باید پیشبینی گردد. همچنین با توجه به در حال بهرهبرداري بودن ابنیه، کوچک بودن محدودهي انجام سونداژ و آزمایش و همچنین اهمیت و ظرافت کارها، لازم است تمام دستاندرکاران این خدمات با ملاحظات ویژه انتخاب گردند.

-5 حقالزحمهي مربوط به خدمات مذکور در بندهاي 3 و 4، طبق ضوابط شرایط عمومی خدمات مشاورهي ژئوتکنیک و مقاومت مصالح (بندهاي 2-13 و (2-3، قابل تعیین و پرداخت خواهد بود.

-3-1 تعاریف

مشاور اصلی: مشاوري است که وظیفهي انجام و تهیهي گزارشهاي مطالعات مرحلهي اول (ارزیابی کیفی و کمی آسیب پذیري لرزهاي) از فرآیند بهسازي لرزهاي (شکل (1-1 را بر اساس شرح خدمات مصوب و مورد تایید کارفرما، به عهده دارد. شرح وظایف این مشاور در مطالعات مرحلهي اول، در نمودار شکل 2-1 نشان داده شده است.

مشاور فرعی (مشاور مطالعات خدمات جنبی): مشاوري است که وظیفهي فراهم نمودن اطلاعات لازم و مشخصات مورد نیاز مطالعات مرحلهي اول را به همراه تهیهي گزارشهاي مربوط، به عهده دارد. شرح وظایف این مشاور، در نمودار شکل 2-1 نشان

داده شده است.

تخریب و سونداژ

تعریف

تخریب و سونداژ عبارت است از برداشتن پوششهاي معماري تا رسیدن به محل اعضا یا اجزاي مورد نظر

-2-2 هدف

-1 دسترسی به اعضا یا اجزاي مختلف سازه به منظور انجام شناساییهاي مورد نیاز

-2 آماده نمودن شرایط لازم به منظور انجام نمونهگیري و آزمایشهاي مخرب و غیر مخرب مورد نیاز

 

-3-2 ملاحظات

-1 با توجه به متن دستورالعمل بهسازي لرزهاي ساختمانهاي موجود (نشریه شماره (360، در مرحلهي ارزیابی کیفی آسیبپذیري لرزهاي ساختمانها، ضروري نیست به منظور تعیین پیکربندي و ابعاد مقاطع، آشکارسازي و سونداژ، همراه با تخریب پوشش معماري باشد و صرف بازرسی چشمی همراه با سونداژ به کمک میله و فایبراسکوپ و سوراخ کردن محدود و نمونه، کافی است.

-2 ابعاد سونداژ و محل آشکارسازي شده باید به اندازه اي باشد که شناسایی و مشاهدهي موثر اعضا یا اجزايها و اجزاي اتصالات به صورت نسبتا قطعی امکانپذیر باشد.

-3 انتخاب محل تخریب باید به گونهاي باشد که بخشهاي حساس سازه آسیب نبیند.

-4 به منظور شناسایی مشخصات و وضعیت آرماتورهاي بهکار رفته در اعضا یا اجزاي بتنی و همچنین آماده نمودن و انجام آزمایشهاي مورد نیاز، لازم است بتن رویه تخریب شود.

-5 کندهکاري در محل انجام سونداژ و آزمایش، فرآیند انجام آزمایش و همچنین برداشت اطلاعات از محل سونداژ باید با پیشبینیهایی به منظور حفظ ایمنی کارکنان، جلوگیري از بروز خسارت به تجهیزات و ادوات موجود و ایمنی بهرهبرداران و ساکنین محل و غیره انجام گیرد.

-6 لازم است کارفرما نسبت به جابهجا نمودن اداوات، تجهیزات حساس به آلودگیهاي محیطی که در حین انجام سونداژ و تخریب ایجاد خواهد شد، تمهیدات لازم را فراهم نماید.

-7 ترمیم و تمیزکاري کلیهي تخریبهاي مورد اشاره در جدول 1-2، بر عهدهي مشاور خدمات جنبی و نظارت آن در زمرهي مسوولیتهاي مشاور اصلی مطالعات است. لازم به ذکر است ملاحظات و ردیفهاي مربوط، در فصل ششم ارایه شده است.

حقالزحمهي مربوط به نظارت، طبق ضوابط شرایط عمومی خدمات مشاورهي ژئوتکنیک و مقاومت مصالح (بندهاي 2-13 و (2-3،

قابل تعیین و پرداخت خواهد بود.

-8 دستیابی به جزییات اتصالات، ستون و تیر در ردیفهاي مذکور در جدول 1-2، حتیالامکان باید از زیر سقف انجام گیرد. -9 تعیین تعداد و محل نقاط سونداژ و همچنین علامت زدن محل هاي مذکور در سازه، بر عهدهي مشاور اصلی مطالعات است.

 

-10 به منظور تعیین جزییات ردیفهاي ارایه شده در ردیفهاي جدول 1-2، فصل اول فهرست بهاي واحد پایهي رشتهي ابنیه، با عنوان “عملیات تخریب”، میتواند ملاك عمل قرار گیرد. لیکن به دلیل ظرافت و سایر ویژگیهاي خاص و منحصر به فرد انجام عملیات تخریب و سونداژ در پروژهي مقاومسازي، حقالزحمهي اولیهي انجام این عملیات، بر اساس قیمتهاي ارایه شده در فصل مذکور، محاسبه و سپس با اعمال ضریبی بزرگتر از یک، نهایی میگردد. مقدار بزرگی این ضریب با توجه به عواملی نظیر سختی و ظرافت کار، حجم عملیات و غیره، به صورت توافقی بین کارفرما و مشاور خدمات جنبی، تعیین خواهد شد.

 

-1-3 تعریف

 

شناسایی عبارت است از تعیین مشخصات ظاهري جزییات و هندسی اعضا و اجزاي مختلف سازه.

 

 

-2-3 هدف

 

-1 تهیهي نقشههاي ارزیابی جامع وضع موجود و یا کنترل و تدقیق نقشههاي موجود از سازه؛

 

-2 بررسی ظاهري و کیفی اعضا و اجزاي سازهاي و غیر سازهاي؛

-3 تعیین دقیق تعداد و محل انجام آزمایشهاي مخرب و غیر مخرب.

 

شناسایی

 

-3-3 ملاحظات

-1 شناساییهاي این فصل، بر اساس سونداژهایی است که در فصل دوم به آنها اشاره شد و به منظور تکمیل شناساییهاي مورد نیاز، انجام آزمایشهاي مخرب و غیر مخرب ضروري است.

-2   انجام شناساییها باید توسط مشاور اصلی مطالعات ارزیابی آسیبپذیري انجام گیرد.

-3   در تعیین شناساییهاي مورد نیاز، باید ضوابط دستورالعمل بهسازي لرزهاي ساختمانهاي موجود (نشریه شماره (360،

ملاك عمل قرار گیرد.

-4 هزینهي انجام شناسایی در قالب حقالزحمهي تهیهي نقشههاي معماري و سازهاي وضع موجود سازه، پیشبینی شده است و بنابراین حقالزحمهي جداگانهاي به منظور انجام شناسایی، درنظر گرفته نخواهد شد.

برای دانلود مقاله به لینک زیر مراجعه کنید

knaewnqpop

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *